Verslag van de directie

Voor de VDL Groep was 2003 een heel goed jaar waar we met gepaste trots op terugkijken: we vierden ons 50-jarig bestaan en behaalden in dit jubileumjaar met zowel omzet, resultaat als aantal medewerk(st)ers nieuwe records. De aanhoudende economische malaise ging echter niet zonder gevolgen aan ons voorbij: een aantal bedrijven binnen de Groep kreeg te maken met een teruglopende omzet en een minder goed resultaat.

De geconsolideerde omzet steeg van 576 miljoen euro in 2002 naar 760 miljoen euro in 2003, een stijging van maar liefst 32%. Het resultaat na belastingen groeide van 23,6 miljoen euro in 2002 naar 29,1 miljoen euro in 2003, een stijging van 23%. Het aantal medewerk(st)ers nam toe van 3.849 eind december 2002 naar 4.502 eind december 2003. Naast een lichte autonome groei zijn deze stijgingen voornamelijk het gevolg van twee overnames die in 2003 hebben plaatsgevonden.

Met deze overnames, PMB/UVA Group en BOVA Holding, zijn we ook internationaal flink gegroeid. De VDL Groep bestaat nu uit 60 dochterondernemingen met vestigingen in 14 landen. Deze geografische spreiding schept meer mogelijkheden op de internationale markt. Door voortdurend te investeren, zowel in gedegen vakmanschap als in robotisering en automatisering, kunnen we onze concurrentiepositie op die markt behouden en verbeteren.

De geringe instroom van jonge vakmensen en de hogere kosten die de vergrijzing van ons personeelsbestand met zich meebrengt, baart ons zorgen. ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’ en dat zal zeker voor de VDL Groep een belangrijk aandachtspunt in de bedrijfsvoering voor 2004 zijn.

Een ander groot probleem is het dreigende tekort aan grondstoffen, waarbij vooral de beschikbaarheid van staal ter discussie staat. De hiermee samenhangende stijging van de materiaalprijzen zal doorberekend moeten worden in de prijzen van onze producten. Dit is een groot probleem, maar absolute noodzaak.

Omzet
De gecombineerde omzet steeg met 31%, van 649 miljoen euro in 2002 naar 853 miljoen euro in 2003. Ook de geconsolideerde omzet is met bijna een derde deel toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Deze omzetgroei hebben we mede bereikt door onze grote verscheidenheid aan producten en de daaraan gekoppelde spreiding over diverse afzetmarkten.

Zowel de in Nederland als de in het buitenland behaalde omzet is flink gestegen. Het vergroten van onze afzetmarkt heeft hier een belangrijke bijdrage aan geleverd en biedt de nodige perspectieven voor de toekomst.

	2003		2002
	euro mln	%	euro mln	%
Buitenland	541	71	394	68
Binnenland	219	29	182	32
	--------		--------
	760		576

Werkterrein
In 2003 is de omzet van de VDL Groep in drie werkterreinen opgesplitst: toeleveringen, bussen & chassis en eindproducten. Alle sectoren hebben bijgedragen aan de groei.

	2003		2002
	euro mln	%	euro mln	%
Toeleveringen	218	26	195	30
Bussen & Chassis	377	44	215	33
Eindproducten	258	30	239	37
	--------		--------
	853		649

Toeleveringen
Binnen onze sector toeleveringen zien we een sterk wisselend beeld: het merendeel van onze bedrijven wist zich moeiteloos te handhaven en zelfs te verbeteren. De totale omzet van onze toeleveringsactiviteiten is gestegen van 195 miljoen euro in 2002 naar 218 miljoen euro in 2003. Deze stijging van bijna 12% is geheel autonoom. Het resultaat in deze sector is licht gestegen. Ondanks deze groei zijn we niet gerust op de economische situatie. De markt voor dun plaatwerk, alsmede voor verspaning, is zeker nog niet hersteld. Hierdoor staan de resultaten van een aantal toeleveringsbedrijven onder druk. Voor een aantal bedrijven was 2003 een jaar van erop of eronder, met name bij de bedrijven die aan de grafische industrie en de it-sector leveren. Om je op de huidige markt te handhaven en/of te verbeteren, blijkt vakmanschap een basisvoorwaarde: investeren daarin is dan ook een speerpunt in het beleid van de VDL Groep.

De omzet in metaalbewerking steeg met ruim 12%, kunststofverwerking steeg met 5% en assemblage bleef nagenoeg gelijk aan 2002. Oppervlaktebehandeling is overeenkomstig onze investering flink gegroeid. De geplande uitbreidingen van de gebouwen bij dochterbedrijven VDS Technische Industrie en VDL Gereedschapmakerij zijn in 2003 gerealiseerd. Hiermee hebben we onze productiecapaciteit voor metaalbewerking verder uitgebreid.

De orderportefeuilles van onze toeleveringsbedrijven hebben zich in de loop van 2003 in een constante lijn ontwikkeld. Gecombineerd met de hogere omzet betekent dit een snellere doorlooptijd en een betere logistiek. Dat geeft vertrouwen in de vooruitzichten voor het jaar 2004 met betrekking tot zowel de omzet als het resultaat.

Vanuit de markt komt steeds meer vraag naar complete eindproducten en sub-assemblies. Een aantal van onze toeleveringsbedrijven ontwikkelen zich dan ook meer en meer als mainsupplier. Door investeringen in kennis en ontwikkeling verzorgen we middels projectmanagement het totale traject van engineering, productie, assemblage, logistiek en service voor onze klanten.

Bussen & Chassis
Medio 2003 is de VDL Bus Groep gevormd. Hiermee toont VDL vertrouwen in de toekomst van haar busdivisie. Dit werd reeds gesymboliseerd in de naamswijzigingen die zijn doorgevoerd: vanaf maart 2003 voeren alle busbedrijven officieel VDL in hun naam. Op deze manier wordt er meer eenheid in uitstraling gecreëerd binnen de bussenmarkt. Binnen de VDL Bus Groep kennen we vier productgroepen: touringcars, chassis, openbaarvervoerbussen en mini- & midibussen. De totale omzet van de busbedrijven is fors gestegen van 215 naar 377 miljoen euro: naast de autonome groei van de busdivisie is deze stijging van ruim 75% voor een belangrijk deel een gevolg van de overname van BOVA. Het resultaat over 2003 is veel beter dan dat van 2002, maar procentueel nog te laag. Gemiddeld over het jaar genomen was er sprake van een goede bezetting. Ook voor 2004 zijn de orderportefeuilles voor de bussector in het algemeen goed gevuld.

Touringcars
Met de sector touringcars heeft VDL een uitstekend jaar achter de rug. De omzet werd verdrievoudigd, een logisch gevolg van de overname van BOVA. Door het aantal aanvragen en de positieve reacties uit de markt wordt duidelijk dat het kwaliteitsbeleid dat de afgelopen jaren is ingezet haar vruchten begint af te werpen. Ook de introductie van een nieuwe dubbeldekker op de Europese markt, die in 2004 plaatsvindt, zal zeker een bijdrage leveren aan de versteviging van onze positie. De totale orderportefeuille voor het toursegment is zeer goed gevuld en voor 2004 wordt dan ook een verdere stijging van de omzet verwacht.

Chassis
Bij chassisbouwer VDL Bus International, voorheen DAF Bus International, is de omzet aanzienlijk gestegen. Dit is met name te danken aan de goede verkopen in de Benelux en de afronding van een grote exportorder van complete bussen naar Ethiopië. VDL Bus International heeft in 2003 een record aantal chassis (uit)geleverd en verbeterde haar positie in de internationale markt door uitbreiding van het aantal exportlanden. De vooruitzichten zijn dan ook positief. De orderportefeuille is redelijk gevuld en de introductie van twee innovatieve producten, een onafhankelijke wielophanging voor zowel openbaar vervoer als toursegment en een drie-asser-chassis, geeft daar zeker een positieve impuls aan.

Openbaarvervoerbussen
Ook voor de sector openbaar vervoer was 2003 een goed jaar. Er werd een record bereikt, zowel in aantallen als in omzet. In het afgelopen jaar werden aan de grote marktpartijen in het openbaar vervoer tweemaal zoveel bussen verkocht als in 2002, een succes dat met name te danken is aan het type ‘Ambassador’, een lichtgewicht semi lage-vloer streekbus. Ook de introductie van de gelede lage-vloer bus ‘Transit’ was succesvol. Echter door de grote prijsdruk was het resultaat in deze sector marginaal. De orderportefeuille voor 2004 is goed gevuld.

Het project ‘Phileas’, een voertuig voor hoogwaardig openbaar vervoer, verloopt volgens plan. Medio 2004 zal de dienstregeling in de regio Eindhoven van start gaan en inmiddels zijn daarvoor de eerste voertuigen afgeleverd.

Mini- & midibussen
Met de mini- & midibussen werden in 2003 internationaal goede resultaten geboekt: zowel de omzet als het resultaat zijn verder toegenomen. Met name in Schotland en Engeland zijn contracten afgesloten voor de bouw van minibussen voor het stedelijk gecombineerd vervoer. De verwachtingen voor 2004 zijn positief.

Eindproducten
Binnen de sector eindproducten is de omzet met bijna 8% gestegen ten opzichte van het jaar 2002. Deze groei is voornamelijk gerealiseerd door de overname van PMB/UVA Group. De overige productgroepen bleven qua omzet vrijwel gelijk aan 2002. Het resultaat over de gehele sector is licht verbeterd en de orderportefeuille is constant.

	2003		2002
	euro mln	%	euro mln	%
Veersystemen	81	31	79	33
Productieautomatisering	55	21	54	22
Warmtewisselaars	46	18	42	18
Zonnebanken/dakkoffers	33	13	36	15
Intensieve veehouderij	19	7	21	9
Sigaren- en verpakkingsmachines	17	7	-	-
Containersystemen	7	3	7	3
	-------		-------
	258		239

Veersystemen
De omzet van de sector veersystemen is wederom gestegen. Dit is, evenals vorig jaar, voor een groot deel te danken aan de activiteiten op de eerste montagemarkt. Ondanks dat deze markt onder druk staat, realiseerde Weweler in 2003 een omzetgroei en wist zij haar marktaandeel van luchtveersystemen voor de trailerindustrie verder te vergroten. Voor 2004 wordt een lichte omzetgroei verwacht. De omzet van de leveringen van blad- en paraboolveren voor de vervangingsmarkt bleef nagenoeg gelijk in vergelijking met 2002. De daling van de verkoop in de traditionele markten, voornamelijk te wijten aan de aanhoudend zwakke economische conjunctuur, werd gecompenseerd door een sterke toename van de omzet in nieuwe afzetgebieden, waaronder Oost-Europa. De verkoop van hoogwaardige technische onderdelen in de vervangingsmarkt liet een daling zien ten opzichte van 2002. Hierop werd reeds in 2003 geanticipeerd door een uitbreiding van het productengamma en het aantrekken van nieuwe vertegenwoordigingen. Van deze maatregelen wordt reeds in de loop van 2004 een positief effect verwacht.

Productieautomatisering
2003 was voor productieautomatiseerder Steelweld een zeer bewogen jaar. Door het opschorten van diverse reeds lopende projecten, alsmede het uitstellen en zelfs annuleren van voorgenomen investeringen in de automobielsector, had Steelweld onvoldoende werk. Door de ontwikkelingen binnen deze industrie is de concurrentie heviger dan ooit en staan de prijzen enorm onder druk. Hierdoor heeft Steelweld enkele belangrijke projectaanbestedingen verloren. Reorganiseren werd hierdoor onvermijdelijk. Met een kleinere, flexibele organisatie tracht Steelweld beter in te spelen op deze grillige marktontwikkeling. Om de afhankelijkheid van de automobielindustrie te verkleinen zal Steelweld zich, met haar specifieke expertise, tevens gaan oriënteren op activiteiten buiten deze branche.

Warmtewisselaars
De teruggang in omzetvolume in de semi-conductormarkt en in de agrarische markt was nog sterker dan we aan het begin van het boekjaar hadden verwacht. Daarentegen was in de scheepsbouw en in de windmolenindustrie de voorspelde groei goed te merken. Voor de koeling van scheepsmotoren met middelzware vermogens werd een volledig nieuw product succesvol op de markt geïntroduceerd. Mede hierdoor werd de eerdergenoemde teruggang gecompenseerd. De toeleveringen aan olie-, gas- en petrochemische industrie ondervinden steeds meer concurrentie uit het buitenland. Hoewel in het Midden-Oosten en Rusland grote projecten worden gerealiseerd, blijft de situatie op deze markt tamelijk zorgelijk. Niettemin zijn de verwachtingen voor 2004 redelijk positief.

Zonnebanken en dakkoffers
Het jaar 2003 was voor Hapro een redelijk jaar. Voor wat betreft de professionele zonnebanken constateerden we dat vooral de afzet op de Duitse markt sterk achterbleef. Mede door het aanboren van nieuwe exportmarkten, werd nagenoeg dezelfde omzet gerealiseerd als in 2002. De omzet van zonnebanken voor consumentengebruik op de thuismarkt liep sterker terug dan verwacht. In 2004 wordt een nieuwe lijn zonnebanken ten behoeve van de consument geïntroduceerd. Wij verwachten hierdoor een groter marktaandeel in dit segment te bewerkstelligen. De totale omzet liep iets terug ten opzichte van vorig jaar. De omzet van dakkoffers nam licht toe, wat een gevolg is van de recent geïntroduceerde nieuwe modellen. Mede hierdoor zijn de verwachtingen voor 2004 gematigd positief.

Intensieve veehouderij
VDL Agrotech heeft een goed jaar achter de rug. De totale omzet is licht gedaald ten opzichte van het jaar 2002. Dit heeft vooral te maken met de stijgende koers van de euro, de stagnerende economische groei in de diverse exportmarkten en industriële activiteiten in de Benelux. De omzet in agrarische activiteiten is toegenomen, voornamelijk de export naar de voormalige Oostbloklanden heeft de teruggang in andere markten ruimschoots gecompenseerd. De industriële producten hebben het omzetniveau van 2002 niet gehandhaafd. Een stagnatie in investeringen, voornamelijk in de Benelux, is hiervan de grootste oorzaak. De orderportefeuille is voor het begin van 2004 matig gevuld. Door uitbreiding van het productenpakket en intensieve bewerking van nieuwe markten proberen we hier een positieve impuls aan te geven.

Sigaren- en verpakkingsmachines
In juni 2003 zijn de activiteiten van PMB/UVA Group overgenomen. De activiteiten worden sindsdien voortgezet in het nieuw gevormde bedrijf PMB-UVA International. Het productenprogramma sluit goed aan bij de fabricagetechnologie, welke bij andere VDL-bedrijven wordt toegepast. Deze acquisitie opent voor VDL toegang tot de sigaren- enverpakkingsindustrie. De periode vanaf de overname is te kort om nu al een verantwoorde uitspraak te kunnen doen omtrent het te verwachten resultaat.

Containersystemen
VDL Containersystemen kreeg in 2003 te maken met een moeilijke marktsituatie. Toch heeft zij de omzet weten uit te breiden ten opzichte van 2002. Dit is vooral te danken aan de uitbreiding van het aantal exportlanden. VDL Containersystemen is marktleider in de Benelux en ook Duitsland blijft een belangrijk afzetgebied. In 2003 is flink geïnvesteerd in de producten, waardoor de marktpositie werd verstevigd. De verwachtingen voor 2004 zijn positief.

Acquisities
In 2003 hebben we verder gebouwd aan de verbreding van de VDL Groep. We deden dit middels twee overnames en uitbreiding van twee bestaande deelnemingen. Helaas hebben we ook twee verlieslijdende bedrijven moeten sluiten.

Begin 2003 is onze 49% participatie in Delmas te Berlijn uitgebreid naar 100%. Delmas is een verkoop- en engineeringkantoor voor industriële warmte-, koel- en luchttechnische installaties.

In juni hebben we de activiteiten van PMB/UVA Group overgenomen. Zij ontwikkelt, produceert en verkoopt productiemachines voor de sigarenindustrie en verpakkingsmachines voor onder andere de levensmiddelen-, dierenvoeding-, en wasmiddelenbranche. Naast de productievestiging te Helmond is er een verkoop- en servicekantoor te Richmond, Verenigde Staten. De productieactiviteiten worden medio 2004 overgeplaatst naar Eindhoven.

In augustus 2003 hebben wij onze participatie in VDL Rotech, voorheen Steelweld-Simtex, uitgebreid van 55% naar 100%.

Eind augustus werd de overname van BOVA definitief. Met de overname van deze grote touringcarproducent uit Valkenswaard is de VDL Groep de enige bussenbouwer in Nederland geworden. Door deze overname, met verkoopmaatschappijen in nagenoeg alle West-Europese landen, hebben we onze positie op de internationale bussenmarkt aanzienlijk verstevigd. Ook hebben we hierdoor een 40% deelname in Kleyn-BOVA en een 75% deelname in Busland verkregen.

In oktober 2003 hebben we Steelweld UK gesloten. Dit verkoopkantoor had te maken met een tegenvallende vraag vanuit de Engelse automotive industrie.

Medio november 2003 hebben wij onze participatie in chassisbouwer VDL Bus International uitgebreid van 51% naar 81%.

Eind november 2003 hebben we besloten het verlieslijdende kunststofbedrijf Caja te Kerkrade te sluiten. Deze VDL-dochter had al geruime tijd te maken met een sterk krimpende markt en prijzen die onder druk stonden. Begin 2004 zijn we gestart om een gedeelte van de productie over te hevelen naar VDL Kunststoffen te Heeze. Dit proces zal naar verwachting medio 2004 worden afgerond.

Investeringen
De VDL Groep investeerde in 2003 voor ruim 43 miljoen euro in bedrijfspanden, machines en overige bedrijfsmiddelen. Dit is inclusief desinvesteringen en inbreng. Voor 2004 geven wij prioriteit aan automatisering en robotisering. Met betrekking tot deze investeringen kan worden gesteld dat de constante uitbreiding en modernisering van het machinepark wederom heeft geleid tot nog betere proces- en kwaliteitsbeheersing. Hierdoor wordt onze concurrentiepositie continu verbeterd en is verdere autonome groei mogelijk.

In 2003 werden de nieuwe bedrijfshallen van VDS Technische Industrie en VDL Gereedschapmakerij te Hapert in gebruik genomen. De nieuwbouw ten behoeve van Hapro International in Kapelle werd in juli 2003 volledig afgerond en Klima Thermo-Tech verhuisde op 1 januari 2004 naar haar nieuwe pand in Eindhoven.

Begin 2003 zijn we bij Weweler Nederland gestart met de voorbereidingen voor de renovatie van het gebouw. Tevens is een naastgelegen bedrijfspand gekocht, dat gebruikt gaat worden als magazijn. Hierdoor komt in de fabriek ruimte vrij ten behoeve van de productie. De verwachting is dat deze renovatie voor de zomer 2004 geheel is afgerond.

PMB-UVA International gaat in 2004 verhuizen van Helmond naar Eindhoven en bij de Helmondse Metaal Industrie is een begin gemaakt met de voorbereiding van een extra bedrijfshal. De bouw zal in 2004 worden gestart.

Medewerk(st)ers
Binnen de VDL Groep is het aantal medewerk(st)ers toegenomen van 3.849 eind december 2002 naar 4.502 eind december 2003. Deze stijging is vooral een gevolg van de twee overnames die in 2003 hebben plaatsgevonden.

In 2003 hebben wij met de Gemeenschappelijke Ondernemingsraad meerdere malen overleg gevoerd. Het overleg is, evenals voorgaande jaren te karakteriseren als open, constructief en direct. De belangrijkste gespreksonderwerpen die het afgelopen jaar de revue passeerden, waren onder andere de overnames, bedrijfssluitingen, investeringen en diverse operationele zaken. Ook in België is het sociaal overleg binnen de VDL-bedrijven op een constructieve en harmonieuze manier gevoerd. Belangrijke onderwerpen binnen de Ondernemingsraad waren de economische problemen, de handhaving van de werkgelegenheid en het welzijn op het werk.

De onderlinge samenwerking en de grote inzet van onze medewerk(st)ers hebben in belangrijke mate bijgedragen aan het resultaat dat in 2003 is behaald. Graag spreken wij hiervoor onze grote waardering uit.

Veiligheid en milieu
De verantwoordelijkheid voor de veiligheid van medewerk(st)ers ligt bij de werkmaatschappijen zelf. Ook zijn zij zelf verantwoordelijk voor het voorkomen en beperken van de belasting van het milieu. In dit kader en ook vanwege kostenbeheersing wordt er steeds meer aandacht geschonken aan energie- en afvalbeheer. Veiligheid en milieu worden wel centraal begeleid. Diverse VDL-bedrijven hebben inmiddels het milieucertificaat behaald.

Strategie
De VDL Groep streeft naar een beheerste groei, waarbij het onder controle houden en verbeteren van de organisatie en de financiële positie voorop staan. Het beleid van de VDL Groep is gericht op een voortdurende verbetering van haar concurrentiepositie. Essentieel daarbij is de analyse en de besparing van kosten. Ook wil de VDL Groep het hoogste kwaliteitsniveau bij alle werkmaatschappijen behouden. De investeringen zijn daarom afgestemd op vernieuwing, verbetering en uitbreiding van de producten en de productiemogelijkheden.

Vooruitzichten
De vooruitzichten voor de VDL Groep zijn positief. Hierbij worden we ondersteund door de successen van afgelopen jaar. De orderportefeuilles zijn over het algemeen goed gevuld. In het eerste kwartaal van 2004 was de omzet 2% hoger dan in het eerste kwartaal van 2003. Hoe dit jaar verder zal verlopen hangt af van het herstel van de economie, maar ook de prijs en beschikbaarheid van staal kunnen roet in het eten gooien.

Eindhoven, 19 april 2004

De Directie,

Wim van der Leegte (voorzitter)
Wim Maathuis
Jan Mooren
Lau Pas
Rini Vermeulen

Terug

Verder